بند ت ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم؛ راهنمای ثبت آنلاین معاملات خودرو

# بند ت ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم؛ راهنمای ثبت آنلاین معاملات خودرو و آیین‌نامه اجرایی

**آخرین بررسی حقوقی: مهر ۱۴۰۵**

## مقدمه

خرید و فروش خودرو از معاملاتی است که به دلیل ارزش مالی بالا، اهمیت احراز مالکیت، بررسی سوابق وسیله نقلیه و اطمینان از هویت طرفین، به دقت و بررسی‌های متعددی نیاز دارد. در معاملات سنتی، بخشی از این بررسی‌ها ممکن است به‌صورت جداگانه و از طریق مراجعه به سامانه‌ها یا دستگاه‌های مختلف انجام شود.

بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، چارچوبی برای تسهیل این فرایند از طریق استعلام برخط اطلاعات و سوابق خودرو و بررسی اهلیت معاملاتی اشخاص در بستر سکوهای بخش خصوصی تعیین کرده است. آیین‌نامه اجرایی این بند نیز نحوه تبادل اطلاعات، ثبت الکترونیکی معامله، صدور شناسه رهگیری و برخی الزامات مالی و امنیتی را تشریح می‌کند.

در این مقاله، ابتدا مفاد قانون را به زبان ساده بررسی می‌کنیم و سپس جزئیات آیین‌نامه اجرایی و تأثیر آن بر خریداران، فروشندگان و پلتفرم‌های معاملات خودرو را توضیح می‌دهیم.

## بند ت ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم چه می‌گوید؟

بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت، در فصل مربوط به تحول قضائی و حقوقی قرار دارد. هدف این حکم، اجرای قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی و استفاده از ظرفیت تبادل الکترونیکی اطلاعات برای پیشگیری از جرائم و ارتقای سلامت معاملات وسایل نقلیه موتوری است.

بر اساس این بند، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با همکاری دستگاه‌ها و سازمان‌های دارنده اطلاعات مربوط به وسایل نقلیه موتوری، امکان استعلام برخط اطلاعات و سوابق اموال مورد معامله و همچنین صلاحیت و اهلیت معاملاتی اشخاص را برای سکوهای بخش خصوصی فراهم کند.

این استعلام‌ها باید با رعایت سه اصل اساسی انجام شوند:

- رضایت طرفین معامله؛

- رعایت محرمانگی اطلاعات؛

- حفظ حریم خصوصی اشخاص.

همچنین، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) مکلف شده است امکان ثبت معاملات وسایل نقلیه موتوری پیش از تعویض پلاک را از طریق سکوهای مذکور فراهم کند.

قانون همچنین پیش‌بینی کرده است که آیین‌نامه اجرایی این بند توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت صنعت، معدن و تجارت، با همکاری دستگاه‌های مرتبط تهیه و به تصویب هیئت وزیران برسد.

### هدف اصلی این قانون چیست؟

هدف اصلی، فراهم‌کردن زیرساختی برای انجام بخشی از فرایند معامله خودرو به‌صورت الکترونیکی و متصل به اطلاعات معتبر دستگاه‌های مسئول است.

این رویکرد می‌تواند به موارد زیر کمک کند:

- بررسی دقیق‌تر وضعیت حقوقی و اطلاعاتی خودرو پیش از معامله؛

- کاهش احتمال معامله خودروهای توقیفی، در رهن یا غیرقابل معامله؛

- بررسی سوابق و اطلاعات فنی موجود درباره خودرو؛

- احراز هویت و بررسی اهلیت معاملاتی خریدار و فروشنده؛

- ثبت الکترونیکی قرارداد و دریافت شناسه رهگیری؛

- تسهیل پرداخت برخی بدهی‌ها و وجوه مرتبط با معامله؛

- افزایش شفافیت و کاهش زمینه‌های سوءاستفاده در معاملات خودرو.

البته فراهم‌شدن امکان استعلام و ثبت الکترونیکی معامله به معنای حذف تمام مراحل قانونی دیگر یا تضمین قطعی نبود هرگونه عیب در خودرو نیست.

## آیین‌نامه اجرایی بند ت ماده ۱۱۴ چه زمانی تصویب شد؟

آیین‌نامه اجرایی بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم پیشرفت با عنوان «آیین‌نامه اجرایی بند (ت) ماده (۱۱۴) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران» در جلسه هیئت وزیران مورخ ۷ بهمن ۱۴۰۳ تصویب شد.

مشخصات این مصوبه عبارت‌اند از:

- **مرجع تصویب:** هیئت وزیران

- **تاریخ تصویب:** ۷ بهمن ۱۴۰۳

- **شماره ثبت:** ۱۸۴۶۷۲/ت۶۳۲۵۵هـ

- **تاریخ ثبت:** ۲۹ بهمن ۱۴۰۳

- **تاریخ انتشار:** ۷ اسفند ۱۴۰۳

این آیین‌نامه، چارچوب اجرایی استعلام اطلاعات، ثبت معامله از طریق سکوهای واجد شرایط، تبادل داده میان دستگاه‌ها، پرداخت وجوه و تعهدات مرتبط با ثبت الکترونیکی معاملات خودرو را تعیین می‌کند.

## سکوهای بخش خصوصی در این قانون چه نقشی دارند؟

منظور از سکو در این آیین‌نامه، بستر الکترونیکی کسب‌وکارهای مجازی مشمول ضوابط مربوط است که دارای پروانه کسب از اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی باشد.

این سکوها می‌توانند در چارچوب ضوابط مقرر، فرایند ثبت معامله را انجام دهند و از طریق زیرساخت تبادل اطلاعات، داده‌های لازم را برای بررسی‌های قانونی ارسال و نتایج استعلام‌ها را دریافت کنند.

نقش سکو صرفاً نمایش آگهی خودرو یا معرفی خریدار به فروشنده نیست. در صورت فعالیت تحت چارچوب این آیین‌نامه، سکو باید الزامات مربوط به احراز اطلاعات، تنظیم قرارداد، امضای الکترونیکی، ثبت معامله و حفاظت از داده‌ها را نیز رعایت کند.

با این حال، سکو جایگزین دستگاه‌های مسئول احراز اطلاعات و ثبت رسمی نتایج در پایگاه‌های مربوط نمی‌شود؛ هر دستگاه مطابق قانون، مسئولیت مشخصی در فرایند دارد.

## چه اطلاعاتی از خودرو قابل استعلام است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های آیین‌نامه، تعیین تکالیف دستگاه‌های دارنده اطلاعات خودرو است. هدف این است که اطلاعات مرتبط، در حدود مقررات و با رعایت رضایت و محرمانگی، از مسیر الکترونیکی در دسترس فرایند معامله قرار گیرد.

### ۱. وضعیت مالکیت و امکان معامله خودرو

مطابق ماده ۹ آیین‌نامه، فراجا مکلف است امکان استعلام قابل معامله بودن یا نبودن خودرو را بر اساس تطبیق مالکیت و وضعیت توقیف یا رهن وسیله نقلیه فراهم کند.

این بررسی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است خودرو به دلایل حقوقی یا قانونی امکان انتقال نداشته باشد.

در صورت غیرقابل معامله بودن خودرو، باید دلیل مربوط به شخصی که عدم امکان انجام معامله به وی منتسب است اعلام شود.

### ۲. سوابق نقل‌وانتقال و مشخصات خودرو

بر اساس ماده ۹، اطلاعاتی از جمله موارد زیر در حوزه استعلام فراجا قرار می‌گیرند:

- تاریخچه نقل‌وانتقال خودرو؛

- سابقه تعویض ارکان وسیله نقلیه؛

- نوع یا تیپ خودرو؛

- سامانه یا سیستم خودرو؛

- سال ساخت و رنگ؛

- میزان تجمیعی جرائم تخلفات رانندگی؛

- بدهی‌ها و دیون قانونی وسیله نقلیه.

وجود این اطلاعات می‌تواند به خریدار کمک کند پیش از نهایی‌کردن معامله، تصویر دقیق‌تری از وضعیت خودرو به دست آورد.

با این حال، ارائه اطلاعات در سامانه به معنای تأیید قطعی تمام ابعاد سلامت فنی یا حقوقی خودرو نیست و باید حدود و زمان به‌روزرسانی هر داده را در نظر گرفت.

### ۳. اصالت بیمه‌نامه و سوابق خسارت

مطابق ماده ۸ آیین‌نامه، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است امکان استعلام اصالت بیمه‌نامه و سوابق خسارت‌های مرتبط با خودرو، از جمله قطعات و قسمت‌های آسیب‌دیده را فراهم کند.

شرکت‌های بیمه نیز موظف‌اند اطلاعات مربوط را در اختیار بیمه مرکزی قرار دهند.

این امکان می‌تواند به شفاف‌ترشدن سوابق بیمه‌ای و خسارت‌های ثبت‌شده خودرو کمک کند؛ اما نباید آن را معادل گزارش کارشناسی کامل بدنه و فنی خودرو دانست.

### ۴. سوابق گارانتی، تعمیرات و تعویض قطعات

بر اساس ماده ۷ آیین‌نامه، وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است امکان استعلام وضعیت گارانتی و سوابق تعویض قطعات و تعمیرات انجام‌شده در نمایندگی‌های مجاز شرکت‌های تولیدکننده، واردکننده و ارائه‌دهندگان خدمات پس از فروش را فراهم کند.

شرکت‌های مربوط نیز موظف‌اند اطلاعات موضوع این ماده را در اختیار وزارت صمت قرار دهند.

این اطلاعات به‌ویژه در خرید خودروهای دارای گارانتی یا خودروهایی که سوابق تعمیراتی ثبت‌شده دارند، می‌تواند مفید باشد.

### ۵. اطلاعات معاینه فنی و هویت طرفین

مطابق ماده ۶، وزارت کشور باید امکان استعلام اطلاعات مربوط به احراز هویت و وضعیت حیات طرفین معامله را از طریق سازمان ثبت احوال کشور فراهم کند.

این ماده همچنین استعلام وضعیت، نوع، اعتبار و تاریخچه معاینه فنی خودرو و احراز هویت و وضعیت حیات اتباع خارجی را پوشش می‌دهد.

### ۶. وکالت‌نامه‌های مرتبط با خودرو

بر اساس ماده ۵ آیین‌نامه، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است امکان استعلام وکالت‌نامه‌های مرتبط با انتقال مالکیت یا تعویض پلاک خودرو و بررسی اصالت و اعتبار آن‌ها را فراهم کند.

اطلاعات موردنظر می‌تواند شامل هویت وکیل و موکل، نوع وکالت‌نامه، مشخصات خودرو، مدت اعتبار وکالت‌نامه و در موارد مربوط، شخصی باشد که وکیل مجاز است خودرو را به نام او منتقل کند.

این استعلام به بررسی حدود اختیارات وکیل و اعتبار وکالت‌نامه کمک می‌کند.

## اهلیت معاملاتی چیست و چرا باید بررسی شود؟

اهلیت معاملاتی به صلاحیت قانونی شخص برای انجام معامله اشاره دارد. صرف اینکه شخصی در معامله حضور دارد یا هویت او احراز شده است، لزوماً به معنای احراز تمام شرایط قانونی لازم برای انجام آن معامله نیست.

بند «ت» ماده ۱۱۴، علاوه بر اطلاعات خودرو، به بررسی صلاحیت و اهلیت معاملاتی اشخاص نیز توجه دارد.

مطابق ماده ۴ آیین‌نامه، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه مکلف است امکان استعلام اهلیت معاملاتی طرفین را فراهم کند. این بررسی در فرایند ثبت معامله نیز یکی از مواردی است که فراجا باید پیش از صدور شناسه موقت، مطابق ماده ۱۱، در نظر بگیرد.

اهمیت این موضوع در آن است که معامله خودرو تنها به مشخصات وسیله نقلیه وابسته نیست؛ وضعیت قانونی اشخاص و اختیار آنان برای انجام معامله نیز اهمیت دارد.

## مراحل ثبت آنلاین معامله خودرو بر اساس آیین‌نامه

ماده ۱۱ آیین‌نامه، فرایند ثبت معامله از طریق سکو را مشخص کرده است. این فرایند را می‌توان در چند مرحله توضیح داد.

### مرحله اول: درخواست ثبت معامله و ارسال اطلاعات

پس از درخواست طرفین، سکو اطلاعات هویتی خریدار و فروشنده و اطلاعات خودرو را از طریق مرکز تبادل برای فراجا ارسال می‌کند.

### مرحله دوم: استعلام و صدور شناسه موقت

فراجا پس از اخذ رضایت طرفین، بررسی‌های مقرر را انجام می‌دهد. این بررسی‌ها شامل موارد زیر است:

- صحت‌سنجی هویت و وضعیت حیات طرفین و سن قانونی معامله؛

- بررسی قابل معامله بودن خودرو بر اساس اطلاعات پایگاه؛

- استعلام اهلیت معاملاتی طرفین از مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه؛

- استعلام وکالت‌نامه‌های رسمی معتبر مرتبط با خودرو.

در صورت تأیید موارد لازم، شناسه موقت ثبت معامله صادر می‌شود.

**نکته مهم:** شناسه موقت به‌خودی‌خود هیچ اثر حقوقی ندارد و به معنای نهایی‌شدن معامله نیست. مطابق آیین‌نامه، اعتبار آن حداکثر ۴۸ ساعت است و پس از پایان این مهلت، استعلام‌های مربوط باید دوباره انجام شوند.

همچنین، اگر برای یک خودرو شناسه موقت یا معامله فعال وجود داشته باشد، فراجا باید از صدور شناسه موقت دیگر خودداری کند.

### مرحله سوم: تنظیم قرارداد و امضای الکترونیکی

پس از صدور شناسه موقت، سکو قرارداد را بر اساس قوانین و مقررات تنظیم می‌کند و امضای الکترونیکی طرفین را دریافت می‌کند.

قرارداد امضاشده باید بلافاصله از طریق مرکز تبادل برای فراجا ارسال شود.

در این مرحله، رعایت ضوابط امضای الکترونیکی و مقررات مربوط به تنظیم قرارداد اهمیت دارد.

### مرحله چهارم: ثبت معامله و صدور شناسه رهگیری

اگر صحت امضای الکترونیکی و قابل معامله بودن خودرو احراز شود، فراجا معامله را ثبت می‌کند و شناسه رهگیری را به‌صورت آنی صادر می‌کند.

شناسه رهگیری از طریق مرکز تبادل و سکو به طرفین اعلام می‌شود.

اگر شرایط لازم در مراحل بررسی یا ثبت احراز نشود، باید عدم امکان ثبت معامله و دلیل مربوط، از طریق سکو به اطلاع طرفین برسد.

بنابراین، صدور شناسه موقت و صدور شناسه رهگیری دو مرحله متفاوت هستند و نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

## آیا ثبت آنلاین معامله به معنای حذف تعویض پلاک است؟

خیر. یکی از نکات مهم در تفسیر بند «ت» ماده ۱۱۴ و آیین‌نامه اجرایی آن، تفکیک ثبت معامله از فرایند تعویض پلاک است.

ماده ۲ آیین‌نامه، ثبت معامله از طریق سکو را پیش از تعویض پلاک پیش‌بینی کرده است؛ اما این موضوع به معنای حذف خودکار تعویض پلاک یا کنارگذاشتن سایر مراحل قانونی نیست.

مطابق ماده ۱۵ آیین‌نامه، برای تعویض پلاک خودروی مورد معامله، حضور طرفین یا نماینده قانونی آن‌ها در مراکز مورد تأیید فراجا الزامی است.

همچنین، تبصره ۲ ماده ۹ تصریح می‌کند که بررسی نهایی اصالت خودرو در مرحله تعویض پلاک انجام می‌شود.

بنابراین، ثبت الکترونیکی معامله را باید بخشی از فرایند معامله دانست، نه جایگزینی خودکار برای تمام مراحل قانونی انتقال خودرو.

## پرداخت مالیات، عوارض و بدهی‌های خودرو چگونه انجام می‌شود؟

آیین‌نامه برای تسهیل پرداخت وجوه مرتبط با معامله، تکالیف مشخصی در نظر گرفته است.

بر اساس ماده ۱۳، دستگاه‌ها و نهادهای دریافت‌کننده دیون قانونی خودرو، از جمله مالیات نقل‌وانتقال، عوارض آزادراهی، عوارض راه شریانی، عوارض سالیانه خودرو، عوارض طرح ترافیک و پارک حاشیه‌ای، مکلف شده‌اند با همکاری فراجا امکان پرداخت تجمیعی این دیون را هنگام ثبت معامله از طریق سکو فراهم کنند.

در متن ماده ۱۳، مهلت مقرر برای فراهم‌کردن این امکان، شش ماه از تاریخ ابلاغ آیین‌نامه تعیین شده است.

مطابق ماده ۱۴ نیز سکو باید هم‌زمان با تنظیم قرارداد، برای پرداخت وجوه و حقوق مرتبط با معامله، شناسه قبض مورد تأیید بانک مرکزی را صادر کند و اطلاعاتی مانند مبلغ، شماره حساب مقصد، عنوان تعهد و زمان سررسید را از مسیر مقرر ارسال کند.

بانک مرکزی و بانک‌ها نیز مکلف‌اند امکان استعلام پرداخت این وجوه را از طریق مرکز تبادل فراهم کنند.

هدف این مقررات، افزایش قابلیت پیگیری پرداخت‌ها و فراهم‌کردن امکان مدیریت یکپارچه‌تر برخی بدهی‌های مرتبط با معامله است.

## نقش حساب امانی و سازوکارهای بانکی در معامله خودرو

ماده ۱۸ آیین‌نامه به نقش شبکه بانکی در تسهیل پرداخت امن وجوه معامله می‌پردازد.

بر اساس این ماده، بانک مرکزی با همکاری شبکه بانکی باید امکان انتقال وجوه از طریق حساب‌های امانی یا سایر روش‌های پرداخت مورد تأیید را به‌گونه‌ای فراهم کند که پس از انجام تعهدات معامله، وجوه به حساب ذی‌نفع منتقل شود.

همچنین، افزایش سقف واریز وجه متناسب با قیمت معاملات خودرو و پذیرش قراردادها به‌عنوان اسناد اثبات‌کننده انجام معامله، در صورت درخواست انتقال وجه توسط طرفین، از دیگر موضوعات این ماده است.

استفاده از سازوکار موضوع ماده ۱۸ اختیاری است.

این سازوکار می‌تواند به کاهش ریسک پرداخت کمک کند، اما امنیت معامله همچنان به رعایت شرایط قرارداد، استفاده از روش‌های مجاز پرداخت و انجام تعهدات طرفین وابسته است.

## در صورت فسخ یا تغییر معامله چه اتفاقی می‌افتد؟

آیین‌نامه برای برخی وضعیت‌های پس از ثبت معامله نیز مقرراتی دارد.

مطابق ماده ۱۶، تغییر یا اقاله معامله فعال با توافق طرفین، احراز اهلیت معاملاتی و اخذ مجدد امضای الکترونیکی در بستر مقرر امکان‌پذیر است.

ماده ۱۹ نیز در شرایط مشخص، امکان ثبت فسخ معامله از طریق فراجا و بدون نیاز به رسیدگی قضایی را پیش‌بینی می‌کند. این امکان به‌طور عام برای هر اختلاف یا هر نوع قرارداد قابل استفاده نیست؛ بلکه باید شرایط مقرر در ماده، از جمله وجود شروط مربوط در قرارداد نمونه و احراز عدم پرداخت وجوه، تحقق یابد.

ماده ۲۰ نیز در شرایط مشخصی به امکان فک پلاک از طریق فراجا، در صورت وجود شرط مربوط در قرارداد نمونه و تحقق الزامات مقرر، می‌پردازد.

بنابراین، نحوه فسخ یا تغییر معامله به نوع قرارداد، شروط آن و شرایط قانونی مربوط بستگی دارد و نباید این مقررات را مجوزی عمومی برای فسخ یک‌طرفه تمام معاملات تلقی کرد.

## تعهدات سکوها در تنظیم قرارداد چیست؟

آیین‌نامه بین استفاده از قرارداد نمونه و تنظیم قرارداد با متون دیگر تفاوت قائل شده است.

### استفاده از قرارداد نمونه

مطابق تعریف ماده ۱، قرارداد نمونه شامل نوع قرارداد و شروط از پیش تعیین‌شده و غیرقابل ویرایش است که طرفین می‌توانند متناسب با نیاز خود انتخاب کنند و اطلاعات لازم، مانند مبلغ معامله، را در آن وارد کنند.

ماده ۲۱ مقرر می‌کند که در صورت استفاده سکو از قرارداد نمونه، سکو در خصوص متن قرارداد مسئولیتی نخواهد داشت.

این حکم را نباید به تمام مسئولیت‌های احتمالی سکو تعمیم داد؛ زیرا سایر تعهدات قانونی آن همچنان تابع مقررات مربوط است.

### استفاده از متن قراردادی دیگر

بر اساس ماده ۲۳، اگر سکو از قرارداد نمونه استفاده نکند و متن قراردادی دیگری به کار ببرد، باید الزامات مشخصی را رعایت کند؛ از جمله:

- انتقال وجوه از طریق سازوکارهای مورد تأیید بانک مرکزی که قابلیت استعلام الکترونیکی دارند؛

- پرداخت وجوه به حساب متعلق به شخص ذی‌نفع؛

- پیش‌بینی ضمانت اجرای مناسب برای تعویض پلاک توسط انتقال‌گیرنده؛

- درج شرط مربوط به مسئولیت سکو در جبران خسارت ناشی از ایراد حقوقی مرتبط با متن قرارداد، در حدود مقرر در آیین‌نامه؛

- درج شرط منع انتقال یا تعویض پلاک به نام شخصی غیر از انتقال‌گیرنده.

همچنین، ماده ۲۲ سکو را مکلف می‌کند امکان اخذ تأییدیه از انتقال‌گیرنده درباره تحویل خودرو، متعلقات مورد توافق، اسناد و مدارک و حسب مورد وکالت‌نامه تعویض پلاک را فراهم کند.

## محرمانگی اطلاعات و حفظ حریم خصوصی

از آنجا که ثبت آنلاین معامله مستلزم تبادل اطلاعات هویتی، مالی و مالکیتی است، آیین‌نامه الزامات مشخصی برای حفاظت از داده‌ها در نظر گرفته است.

مطابق ماده ۲۴، داده‌های ذخیره‌شده، پردازش‌شده، تبادل‌شده یا در دسترس قرارگرفته در سامانه‌ها و سکوها محرمانه محسوب می‌شوند و دسترسی به آن‌ها بدون رضایت طرفین، جز در موارد مجاز قانونی، امکان‌پذیر نیست.

همچنین، سکوهایی می‌توانند در چارچوب این آیین‌نامه فعالیت کنند که دستورالعمل‌ها و شیوه‌نامه‌های امنیتی آن‌ها به تأیید کارگروه مربوط رسیده باشد.

ماده ۲۵ نیز مقرر می‌کند پردازش، اشتراک‌گذاری، دسترسی، ذخیره و نگهداری داده‌های شخصی باید در حد ضروری و متناسب با اجرای آیین‌نامه و مطابق مصوبات مربوط باشد.

بر اساس همین ماده، داده‌های اخذشده پس از انجام هر معامله، در هر مورد، حداکثر پس از یک ساعت از ورود طرفین معامله باید از هر محل ذخیره متعلق یا مربوط به سکو حذف شوند؛ مگر در موارد قانونی که حفظ داده‌ها ضرورت دارد.

در نتیجه، جمع‌آوری و نگهداری اطلاعات مشتریان نباید فراتر از حدود قانونی و نیازهای مجاز فرایند معامله باشد.

## شرایط فعالیت سکوها و گواهی صلاحیت

مطابق ماده ۲۶ آیین‌نامه، درخواست صدور گواهی صلاحیت برای معاملات الکترونیکی خودرو به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ارائه می‌شود.

این وزارتخانه باید درخواست را با بررسی و ارزیابی فنی سکو از طریق آزمایشگاه معتمد بررسی کند و ظرف دو ماه از تاریخ درخواست، نتیجه تأیید یا عدم تأیید را اعلام کند. در صورت تأیید، گواهی مربوط صادر می‌شود.

ماده ۲۷ نیز مقرر می‌کند در صورت لغو یا تعلیق گواهی صلاحیت یا پروانه کسب، ارائه خدمات سکو متوقف و خدمات مربوط به ثبت معامله جدید قطع شود.

همچنین، بر اساس ماده ۲۸، وزارت صمت باید اقدامات لازم برای ارائه خدمات امضای الکترونیکی و اعتبارسنجی گواهی توسط مراکز صدور گواهی معتبر را برای سکوها انجام دهد.

این مقررات نشان می‌دهد فعالیت در چارچوب ثبت الکترونیکی معاملات خودرو، علاوه بر قابلیت فنی، به رعایت الزامات مجوز، امنیت و احراز صلاحیت نیز وابسته است.

## تفاوت بند ت ماده ۱۱۴ با آیین‌نامه اجرایی آن چیست؟

قانون و آیین‌نامه اجرایی، مکمل یکدیگر هستند اما نقش یکسانی ندارند.

**بند ت ماده ۱۱۴** حکم قانونی اصلی را تعیین می‌کند: فراهم‌کردن امکان استعلام برخط سوابق خودرو و اهلیت معاملاتی اشخاص برای سکوهای بخش خصوصی، با رعایت رضایت طرفین و محرمانگی، و فراهم‌کردن امکان ثبت معامله پیش از تعویض پلاک.

**آیین‌نامه اجرایی** جزئیات پیاده‌سازی این حکم را مشخص می‌کند؛ از جمله:

- وظایف فراجا و دستگاه‌های دارنده اطلاعات؛

- شیوه استعلام و تبادل داده؛

- مراحل صدور شناسه موقت و شناسه رهگیری؛

- تنظیم قرارداد و امضای الکترونیکی؛

- پرداخت بدهی‌ها و وجوه مرتبط با معامله؛

- شرایط فسخ، تغییر یا اقاله در موارد مقرر؛

- الزامات امنیت، محرمانگی و فعالیت سکوها.

به همین دلیل، برای درک کامل فرایند ثبت آنلاین معاملات خودرو، مطالعه هر دو سند ضروری است.

## جمع‌بندی

بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم پیشرفت و آیین‌نامه اجرایی آن، چارچوبی برای توسعه ثبت الکترونیکی معاملات خودرو و اتصال فرایند معامله به اطلاعات معتبر دستگاه‌های مسئول فراهم می‌کنند.

بر اساس این چارچوب، امکان استعلام اطلاعات خودرو، بررسی اهلیت معاملاتی طرفین، تنظیم قرارداد الکترونیکی و دریافت شناسه رهگیری در بستر سکوهای واجد شرایط پیش‌بینی شده است.

در کنار این ظرفیت‌ها، مقررات بر حفظ حریم خصوصی، رعایت الزامات پرداخت، احراز صلاحیت سکوها و انجام مراحل قانونی مرتبط با تعویض پلاک تأکید دارند.

نکته مهم آن است که پیش‌بینی یک فرایند در قانون و آیین‌نامه، به‌تنهایی به معنای عملیاتی‌شدن کامل همه خدمات در تمام سکوها نیست. وضعیت اجرای هر خدمت باید بر اساس اطلاعیه‌های رسمی و امکانات فعال دستگاه‌های مربوط بررسی شود.

### منابع قانونی

۱. بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران.

۲. آیین‌نامه اجرایی بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب هیئت وزیران در ۷ بهمن ۱۴۰۳، شماره ثبت ۱۸۴۶۷۲/ت۶۳۲۵۵هـ.

۳. قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱.

**تذکر:** این مقاله با هدف اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین بررسی متن رسمی و به‌روز قوانین یا مشاوره حقوقی متناسب با پرونده مشخص نیست. ## منابع و مراجع قانونی

۱. **قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران**

[مشاهده متن قانون در سامانه قوانین و مقررات کشور](https://qavanin.ir/)

۲. **آیین‌نامه اجرایی مربوط به بند «ت» ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم پیشرفت**

برای مشاهده متن رسمی، عنوان آیین‌نامه را در سامانه قوانین و مقررات کشور جست‌وجو کنید.

*توجه: برای استناد حقوقی، متن رسمی قانون و آیین‌نامه ملاک است.*